Średnio każdy człowiek ma na głowie do 100 tysięcy włosów, przy czym ich liczba jest różna w zależności od koloru. Na przykład osoby rudowłose mają ich średnio 85 tysięcy, bruneci 100 tysięcy, a blondyni nawet 140 tysięcy. Naturalni blondyni mają jednak najbardziej delikatne włosy, a najgrubsze - osoby rude. Włos ma średnicę od ok. 0,07 mm (włosy typu vellus) do ok. 0,12 mm (włosy terminalne). Przeciętnie w ciągu miesiąca włos rośnie o 1 cm. A więc w przeliczeniu włosy osoby rudej rosną na 16,8 kilometrów rocznie!

Włosy są włóknami zrogowaciałymi, które składają się z proteiny kreatyny oraz wody, otoczki tłuszczowej i siarki organicznej. Powstają w mieszku włosa - mierzącym kilka milimetrów zagłębieniu skórnym w kształcie rurki. Do mieszka włosowego substancje odżywcze i budujące dostarczane są przez niewielkie naczynia krwionośne. Ogólnie włos zbudowany jest z trzech warstw: Pierwsza warstwa ochronna (powłoczka), nazywana również cuticula, składa się z płaskich, nachodzących na siebie komórek, podobnie jak w szyszce. Składa się ona z sześciu do dziesięciu takich rzędów komórek. Warstwa ochronna jest o tyle ważna, że najbardziej pokazuje stan zdrowia włosa. W zdrowym włosie powłoczka jest płaska, przez co powierzchnia włosa jest równa i prześwitująca. Światło jest odbijane w optymalnym sposób, co tworzy wrażenie błyszczących włosów.

Główną warstwą włosa jest kora (łac. cortex). Tutaj odbywają się wszystkie procesy chemiczne, mające znaczenie dla fryzjera. Kora składa się z wielu najdelikatniejszych włókienek kreatyny, tak zwanych fibryli. Powstają one prawdopodobnie dlatego, że komórki kory gromadzą się na sobie. Połączenie między obydwoma komórkami powstaje przez zespół membran, które można wyobrazic sobie jako rodzaj cementu międzykomórkowego. Odpornośc na rwanie i elastycznośc włosa wynikają właśnie z tego trwałego połączenia. Wewnątrz włosa znajduje się rdzen (łac. medulla). Składa się z płatów komórek, produktów z niszczenia komórek kory i otoczki tłuszczowej. Rdzen jest dla budowy i struktury włosa prawdopodobnie bez znaczenia.

Tylko niektóre obszary skóry są całkowicie pozbawione owłosienia, a mianowicie spodnia częśc stóp, wewnętrzne powierzchnie dłoni, łoże paznokci u rąk i nóg oraz usta.

Włosy mają cykl życia, który można podzielic na trzy fazy: intensywnego wzrostu, stagnacji i wypadania. Podczas intensywnego wzrostu (faza anagenu) włos rośnie dziennie o 0,2 do 0,4 milimetra. Średnio 85-90% włosów na skórze głowy znajduje się w tej fazie. U mężczyzn trwa ona do czterech lat, a u kobiet do sześciu, przy czym rzeczywisty czas trwania jest uwarunkowany genetycznie. Po około czterotygodniowej stagnacji (faza katagenu), w której do włosów nie są dostarczane substancje odżywcze, co powoduje zahamowanie wzrostu, następuje wypadanie (faza telogenu): włosy rogowacieją, stają się coraz bardziej luzne, aż wypadają podczas czesania, szczotkowania, mycia, itd. W tej fazie koncowej znajduje się ok. 18% owłosienia głowy. W starym mieszku włosa może wyrosnąc po kolei do dwunastu nowych włosów. Pózniej mieszek obumiera.

Do góry

To stwierdzenie jest nieco mylące, ponieważ opisuje ono każde wypadanie włosów - obojętnie z jakiego powodu. Ogólnie należy powiedziec: każdy człowiek traci włosy, jest to naturalny proces, który następuje codziennie. W zależności od koloru oraz czynników takich jak wiek i płec liczba wypadających włosów waha się od 20 do 100 dziennie. Dopóki wypadanie rozkłada się równomiernie na całej głowie, można mówic o codziennym "wypadaniu nie prowadzącym do łysienia".

Dopiero gdy przez dłuższy czas dziennie wypada coraz więcej włosów lub łysienie następuje tylko w niektórych miejscach na głowie (np. jak w łysieniu androgenicznym tylko na czubku głowy i przy skroniach), należy się martwic i można mówic o "wypadaniu prowadzącym do łysienia".

Można je podzielic na "znaczne wypadanie"* i "wypadanie spowodowane chorobą".

Wypadanie prowadzące do łysienia rozpowszechnione jest zwłaszcza w krajach przemysłowych . W poprzednich dziesięcioleciach ten problem dotyczył przede wszystkim mężczyzn, teraz cierpi z tego powodu coraz więcej kobiet.

Do góry

*Niewielkie lub średnie łysienie, nie spowodowane chorobą. Znane są między innymi następujące rodzaje:

Lysienie uwarunkowane genetycznie (Alopecia androgenetica)
Mężczyzni i kobiety mogą cierpiec na łysienie uwarunkowane genetycznie. U młodych mężczyzn z dziedzictwem rodzinnym, łysienie uwarunkowane genetycznie zaczyna się ma czole lub skroniach. Takie łysienie określa się jako alopecia praematura lub simplex. W efekcie może nastąpic całkowite wyłysienie. U kobiet łysienie uwarunkowane genetycznie występuje najczęściej dopiero po menopauzie. Organizm produkuje wtedy zbyt wiele testosteronu - tak jak u wielu mężczyzn, ale też kobiet, testosteron zamieniany jest przez niektóre enzymy (5-alfa-reduktaza typ I i II) w dihydrotestosteron (DHT). W przypadku genetycznej nadwrażliwości na dihydrotestosteron szkodzi to mieszkom włosa: pobieranie substancji odżywczych przez włos jest ograniczone. Włos kurczy się i w koncu wypada.

Lysienie, które rozkłada się równomiernie na całej głowie (alopecja objawowa), nazywane również Effluvium teleogenes.
Ta forma wypadania włosów terminalnych spowodowana zintensyfikowanym przejściem w fazę telogenu dotyczy tak samo często mężczyzn i kobiet. Włosy na całej głowie stają się przerzedzają się, a dziennie wypada ich ponad 100. Wypadanie objawowe jest często oznaką przejściowego, organicznego osłabienia organizmu, nie będącego chorobą, jak na przykład wysoka gorączka lub infekcja grypowa. Również zaburzenia hormonalne (po ciąży, w czasie menopauzy), stres i brak żelaza mogą byc przyczyną łysienia tego typu. Jest ono wywoływane również przez znaczny brak witamin z grupy B, jak B1, B2 i B6, brak biotyny znanej jako witamina H oraz pierwiastków śladowych cynku i selenu, co może byc spowodowane długotrwałą dietą.

Jest to łysienie intensywne, spowodowane chorobą. Znane są między innymi następujące rodzaje:

Lysienie plackowate (alopecia areata) lub pelade; areata celsis
Pod tym pojęciem kryje się okrągłe łysienie spowodowane chorobą na określonej części głowy. Lysiny są równe, zapadłe, niezłuszczone, a mieszki włosów pozostają nienaruszone. Często dodatkowo tworzą się zmiany na paznokciach u rąk, takie jak dołeczki, zarysowania czy szorstkości przypominające papier ścierny. Ta forma choroby musi byc leczona przez lekarza.

Lysienie całkowite (alopecia totalis)
W ekstremalnych przypadkach łysienie prowadzi do całkowitej utraty włosów na głowie lub nawet na całym ciele (alopecia universalis). Naukowcy przypuszczają, że przyczyną tego jest uszkodzenie systemu immunologicznego lub choroba psychiczna. Ta forma choroby musi byc leczona przez lekarza.

Do góry

Stres
Nadmierny stres może prowadzic do znacznego wypadania*. W tym przypadku wyrzucane są substancje hormonalne, które negatywnie wpływają na wzrost otoczonego przez włókna nerwowe włosa. Jeśli dzieje się to w czasie przejścia z fazy intensywnego wzrostu do fazy stagnacji, może dojśc do przedwczesnego zatrzymania wzrostu włosa, a następnie do wczesnego łysienia.

Niewystarczające dostarczanie substancji odżywczych, np. w czasie diety
W przypadku przesadzania ze stosowaniem diety i niedostarczania organizmowi ważnych substancji odżywczych i budujących, będzie miało to wpływ na owłosienie. Do powstania włosa w mieszku konieczna jest zwiększona przemiana materii, na którą wpływ mają procesy biochemiczne. Jeśli zostaną one przerwane z powodu braku substancji odżywczych, będzie miało to negatywne skutki dla owłosienia. Włosy staną się ciensze, co doprowadzi do znacznego wypadania*.

Zmiany hormonalne
Hormony wykonują w organizmie bardzo dużo zadan i uczestniczą w najróżniejszy sposób we wszystkich procesach. Wpływają także na długośc cyklu włosa i jego dzielenie, co w rezultacie prowadzi do łysienia. Z tego powodu zmiany hormonalne w organizmie mogą prowadzic do znacznego wypadania*. Często znaczne wypadanie* występuje po urodzeniu dziecka, ale z reguły bardzo szybko zanika po uregulowaniu hormonów. Znaczne wypadanie* można zaobserwowac również po odstawieniu pigułki antykoncepcyjnej oraz w czasie klimakterium, co poprzedzone jest zmianami hormonalnymi. Produkcja żenskiego hormonu płciowego spada, ale wzrasta obecnośc męskiego hormonu płciowego (androgenu). Dlatego u wielu kobiet dochodzi do ciągłego i zwiększonego wypadania włosów, które również stają się coraz ciensze.


Również typowe łysienie mężczyzn uwarunkowane genetycznie (alopecja androgeniczna) z powodu zmian hormonalnych w organizmie zalicza się do najczęstszych przyczyn znacznego wypadania*.

Ogólne zjawiska starzenia
Z wiekiem zmniejsza się trwałośc owłosienia. Spowodowane jest to coraz mniejszą produkcją hormonów płciowych i wzrostu, które wpływają na łysienie: np. już od 20. roku życia organizm zaczyna produkowac mniejsze ilości hormonu wzrostu somatotropiny (HGH). Co około dziesięc lat produkcja spada o kolejne 14 procent. Rzadkie włosy i łysienie mogą byc z wiekiem coraz bardziej intensywne.

Do góry

* Sformułowanie "znaczne wypadanie" oznacza niewielkie i średnie wypadanie, nie spowodowane chorobą